گنبد مینا

مقدمه

راه های آسمان گشوده شد. گنبد مینا به عنوان بزرگترین آسمان نمای خاور میانه و یکی از برترین آسمان نماهای جهان جلوه­گاه درخشش ماه و خورشید و ستارگان است. گنبد مینا دری است به سمت خانه افلاک. پنجره ای گشوده به کهکشان های بی انتها و تودرتو. سلوکی است عمیق به جهان ناشناخته. گنبد مینا دروازه است برای شناخت عظمت خلقت پروردگار.

گنبد مینا نشانی دارد از گذشته. یادآور تاریخ کهن این سرزمین است. یادآور اسطرلاب و تقویم جلالی. داستانی است دیرینه که در جای جای این سرزمین خانه دارد. گنبد مینا یادآور رصدخانه مراغه است. یادآور حکیم عمر خیام و ابوریحان بیرونی و خواجه نصیرالدین طوسی.

این آسمان نما قرار است نه تنها به عنوان جایی برای نمایش هفت افلاک که مرکزی باشد برای دانش و علم اندوزی. آنکونه که رصد خانه مراغه بود. شاید از این منظر گنبد مینا را بتوان رصد خانه مراغه روزگار ما دانست. جایی که می توان در آن نشانی از تمامی علوم مختلف را جست.

مجموعه ای به وسعت 1850 متر، که 800 متر از آن به یک سالن سینمای 3 بعدی اختصاص یافته است و هزار متر دیگرش نیز به جایی برای نمایش داستان زمین، زندگی پیش از تاریخ و علم و جایگاه ایران اسلامی در منطقه عباس آباد گنبد مینا را تشکیل می دهد. جایی در جنوب بزرگراه همت که به هیات خورشیدی در دل نگین تهران می درخشد.

گنبد مینا از سه بخش اصلی نمایشگاه و گالری علوم، سالن سینما و رینگ های تاسیساتی تشکیل شده است که در فضای نمایشگاه های علوم به عنوان یک کمربند عملکردی پیرامون گنبد نمایش به کار برده شده است.


موزه علوم

این موزه که پیرامون سالن سینما سه بعدی جای گرفته است و گرداگرد آن را احاطه کرده جایی است برای نمایش اطلاعاتی از فعالیت ادوات مختلف و وسایل گوناگونی که در دوره های مختلف برای فعالیت عملی و نجوم و ریاضیات مورد استفاده قرار می گرفت.

انگاره های طراحی داخلی مرکز علم گنبد مینا بر اساس  خط سیر مفهومی مجموعه با عنوان «از خاک تا افلاک» شکل گرفته و بر این مبنا سه حوزه مفهومی برای مجموعه در نظر گرفته شده است. سه حوزه ای به نام های زمین سیاره زنده، زمین گهواره حیات و فضا جایگاه آینده.

آینه های جادویی که یک نمای دیجیتال، لباس های متنوعی را بر تن مخاطب کرده و تصویری با آن لباس ارائه می دهد در این بخش از موزه وجود دارد. همچنین لباس هایی که برای بازدید کننده می تواند جذابیت داشته باشد مانند لباس فضانوردی و لباس هر یک از مشاهیر معرفی شده در این سالن دیده می شود.

 

زمین، سیاره زنده: اینجا داستان زمین است. زمینی که در طول حیاتش زاینده بوده و هست و همچنان بعد از گذشت چهار میلیارد سال از سن آن همچنان قلب تپنده ای دارد و مامن و خانه میلیاردها موجود زنده است. در این بخش علوم زمین شناسی، جغرافیای طبیعی، اقلیم شناسی و  علوم وابسته و آموزش قرار دارد و داستان زمین را روایت می کند.

جدول تناوبی مندلیف، شهاب سنگ ها، کانی ها، سنگ های ویژه و فسیل ها در این بخش نمایش داده می شوند. در بخش تاریخی حوزه زمین شناسی موزه علم نیز مجسمه مومی ابوریحان بیرونی در حال اندازه گیری جرم حجمی کانی ها با ابزارهایی که خود اختراع کرده است، دیده می شود.

در این حوزه برای مخاطبان، میز ابزارها استقرار یافته که امکان آزمایش های مرتبط با کانی شناسی، لایه های زمین شناسی، ساخت آتشفشان، توپوگرافی، برداشت فسیل از زیر لایه ها و... قابل انجام است.

در این بخش از موزه نمایشگری دیواری وجود دارد که در مقابل آن یک چرخ فرمان قرار دارد. این چرخ گردون به ازای هر دور چرخش 1000 سال زمان را جلو و عقب می برد. بازدید کننده با چرخاندن چرخ در تاریخ و زمان سفر می کند و تغییر صفحات تکتونیکی زمین را می بیند، تغییر مکان قاره ها و نظریه انشقاق زمین در یک فرآینده تعاملی دیده می شود. همزمان با همین نمایش، در کناره تصویر نقشه زمین، شرایط جوی و اقلیمی زمین در دوره های زمانی مختلف به صورت انیمیشن به تصویر در می آید.

 

زمین گهواره حیات: اینجا روایتی است از زمین که گهواره حیات است. نگاهی است به موجودیتی زنده و فعال که حامی حیات است. آنچه بشر تاکنون به آن دست یافته گواه این نکته است که زمین تاکنون تنها مکان در عالم هستی است که حیات را در خود شکل داده و از آن حمایت کرده، به همین دلیل در این بخش از مجموعه دایره مفهومی گنبد مینا به زیست شناسی و علوم وابسته آن اختصاص یافته است.

در این بخش با استفاده از شیوه ارائه موزه ای گونه های اندامیک ایران نمایش داده می شوند. چرا که ایران یکی از متنوع ترین اقلیم های زیستی را در دنیا دارد. برخی از گونه های گیاهی و جانوری که در پهنه های مختلف کشور دیده می شود تنها در ایران زیست می کنند. این گونه ها را گونه های اندامیک می نامند. در بخش زیست شناسی موزه علوم سعی شده تا تعدادی از مهمترین گونه های اندامیک گیاهی و جانوری ایران به صورت تاکسیدرمی و مجازی به نمایش گذاشته شود.

همچنین در این بخش مجسمه هایی از اندیشمندان ایرانی مانند جرجانی حکیم و دیگر طبیعیدانان ایرانی وجود دارد که با شرحی کامل از فعالیت های آنان ارائه خواهد شد.

 

فضا، جایگاه آینده: زمین گهواره بشریت است. اما هیچ کودکی همیشه در گهواره اش نمی ماند. روزگاری بشر دل از این کره خاکی می کند و به فضا و کرات دیگر خواهد رفت. در این بخش آینده حیات در زمین و فضا بررسی می شود. بر این اساس، فضا جایگاهی برای آینده بشریت خواهد بود. در این محدوده مفهومی به این موضوع و علوم وابسته مانند نجوم، هوا فضا و تاریخ فضایی و... پرداخته شده است.

همچنین ماکت فضا پیماها، راکت ها، پیش برنده ها و سازه های فضایی به همراه اطلاعات مختصر آنها در این بخش وجود دارد. به عبارتی یک محوطه کامل به پرتابه های سازمان فضایی ایران، ماهواره های امید و مصباح و پرتابگرهای مربوط با مقیاس 1:20 اختصاص داده شده است.

فیلم و انیمیشن های پرتاب و استقرار در مدار برای بازدید کنندگان آن هم به انتخاب خودشان در کنار این ماهواره ها و ماهواره برها به صورت بی صدا نمایش داده می شوند.

همچنین در این بخش ماهواره امید، راکت ماهواره بر سفیر یک، ماهوار آتست یک و ماهواره های کوچک کاوشگر یک و مصباح به نمایش گذاشته شده است. پایه های این ابزارها علاوه بر نمایش اطلاعات ایستا، دارای یک بخش دیجیتال کوچک است که مراحل پرتاب را نمایش می دهد و می تواند مسیر ماهواره های برانی را در هر تاریخ و زمان مورد نظر نشان دهد.

در تاریخ ایران بودند اندیشمندانی که میل سفر به فضا را داشتند به همین دلیل در بخش تاریخ علم نجوم و فضاشناسی موزه علم ماکت ابزار سفری که کیکاوس پادشاه پیشدادی ایران زمین که سودای سفر به آسمان ها را داشته است ویا  ماکت پرواز عباس ابن فرناس نمایش داده می شود. نمونه های کمی از تجارب مرتبط با پرواز در ایران وجود دارد. یکی از مهمترین نمونه ها گلایدری است که دانشمند مسلمان اندلسی؛ عباس ابن فرناس ساخته و از آن  استفاده کرده است.

در بخش دیگری از این موزه، ترازوهای سیاره ای که تداعی کننده ابزارهای موجود در سفینه های فضایی علمی- تخیلی خواهند بود،  قرار دارد. مخاطب با قرار گیری بر پد این ترازو، وزن خود را روی زمین می بیند. پس از چند ثانیه با یک پیغام نوشتاری وزن مخاطب زمانی که در فضا قرار می گیرد روی سیاره هایی مانند عطارد، زهره، مریخ، مشتری، اورانوس، نپتون، پلوتون، خورشید نمایش داده می شود.

 

بوستان منظومه شمسی

بوستان منظومه شمسي مکانی است که گنبد مینا در آن جای گرفته است. در زمینی به وسعت10 هزار و 321 مترمربع. بوستان منظومه شمسی به عنوان سومین بوستان موضوعی حد فاصل بوستان بنادر و باغ گل به عنوان مرکزی برای اشاعه علوم در شاخه های متنوع برای تمامی گروه های سنی با سطح علمی متفاوت طراحی و اجرا شد. هندسه بوستان به مرکزیت گنبد آسمان نما از شمایل خورشید با استفاده از المان هاي معماري ایرانی- اسلامي و سکوهای دايره شکل حلقه زده به عنوان سيارات در  اطراف آن شکل گرفته است. این مجموعه با استفاده از پله هاي دسترسي و رمپ هاي معلولان به عنوان مدارهای آسمانی به خوبی مبین موضوع بوستان و نقش آن در مجموعه تفرجی است. این گنبد به عنوان پاتوق نجوم و فضانوردی جهت گردهمایی علاقه مندان به همراه سالن VIP امکانات لازم جهت حضور افراد را فراهم می کند. به منظور ایجاد حس فضایی موضوعی مناسب و در خور این پروژه تلفیقی از سه روش جهت نورپردازی خارجی محوطه اجرایی شده که شامل تعدادی حجم طراحی شده با الهام از فرم شهاب سنگ که در جهات متفاوت در سایت جانمایی شده و به هنگام شب با نوری که از خود متصاعد می کنند بیانگر موضوع بوستان است.